پس از ساماندهی خروج ۵۰۰ هزار نیروی کار غیرمجاز آمار ۸ هزار ویزای کار اتباع، صرفاً درخواستهای در حال بررسی است؛ شرایط ویزای کاری اتباع افغانی در ایران ۹ماهه با بیمه الزامی و اولویت نیروی کار ایرانی صادر میشود.
اخیراً خبری مبنی بر صدور بیش از ۸هزار ویزای کار برای کارگران افغانستانی توسط ایران منتشر شد که این امر ابهاماتی را در خصوص حجم واقعی تبادل نیروی کار میان دو کشور ایجاد کرد. در واکنش به این موضوع، علی باقری، سرپرست اداره کل اشتغال اتباع خارجی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در گفتوگویی، آمار رسمی صدور را نیازمند دقت دانست.
وی در تشریح وضعیت موجود توضیح داد: تنها ۸هزار درخواست واصل شده است که در حال رسیدگی هستند؛ این پروندهها در سه وضعیت تأیید شده، نیازمند اصلاح یا رد شده قرار دارند.
باقری تأکید کرد: به دلیل پویایی بازار کار، آمار صدور ویزا روزانه در حال تغییر است و تکیه بر یک عدد ثابت در این برهه زمانی، دقیق نیست.
با وجود این، سرپرست اداره کل اشتغال اتباع خارجی اشاره کرد: سقف کلی صدور ویزا تا ۲۰۰هزار نفر تعیین شده است، اما این رقم یک سقف مطلق نیست و میزان صدور نهایی کاملاً وابسته به نیازهای داخلی و مشاغل تعریفشده است.
باقری خاطرنشان کرد: صدور ویزاها بر اساس ضوابط مشخص در استانها و مشاغل تعریف شده صورت میگیرد. کارفرما ابتدا باید در سامانه ثبتنام کرده و تعهدات لازم را ارائه دهد، سپس میتواند برای نیروی کار مورد نظر درخواست دهد.
تضمین حقوق قانونی کارگران خارجی
یکی از نکات کلیدی در این فرآیند، حمایت از حقوق کارگران است. طبق اعلام وزارت کار ایران، کارگر افغانستانی که با ویزای کاری وارد کشور شده و کارت کارگری دریافت کند، از نظر قانونی در حکم کارگر ایرانی قرار میگیرد.
تعهد کارفرما در این خصوص کاملاً روشن است: کارفرما موظف است نیروی کار خارجی را تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی و بیمه حوادث قرار داده و حقوق قانونی او را بهطور کامل پرداخت کند. هرگونه بهکارگیری نیروی کار خارجی در شغلی غیر از آنچه در ویزا قید شده، مشمول بازرسی و جریمههای قانونی خواهد بود.
اولویت اشتغال ایرانی
علی باقری تأکید کرد که چارچوب کلی سیاستهای اشتغال بر پایه اولویت جذب نیروی کار ایرانی استوار است. تنها در صورتی که برای مشاغل تعریفشده، نیروی کار داخلی قابل تأمین نباشد، کارفرمایان مجاز به استفاده از نیروی کار خارجی هستند.
بنابراین گزارش، نکته مهم اینجاست که دوره قانونی حضور این افراد ۹ ماه است و پس از اتمام آن، مهاجر موظف به ترک کشور است. در صورت تمایل به بازگشت مجدد، باید حداقل سه ماه از خروج وی گذشته باشد تا بتواند مجدداً فرایند تقاضای کار را طی کند. این ساختار نشان میدهد که دولت قصد کنترل دقیق بر مدت زمان حضور و نوع فعالیت قانونی اتباع را دارد. این تحولات نشاندهنده عزم ایران برای مدیریت نظاممندتر ورود و اشتغال نیروی کار خارجی، همزمان با پاکسازی بازار از نیروی کار فاقد مجوز است.
شرایط ویزای کاری اتباع افغانی در ایران
پیشنیازها برای ویزای کاری افغانها در ایران
باید دارای گذرنامه (پاسپورت) معتبر از کشور مبدأ (افغانستان) باشند.
ورود به ایران باید «قانونی» باشد؛ یعنی بدون گذر ممنوعه یا اقامت غیرمجاز.
باید کارفرمای ایرانی وجود داشته باشد که برای استخدام آن فرد درخواست رسمی بدهد. به عبارتی: کارفرما ابتدا باید شغل مورد نظر را در سامانه اشتغال ثبت کند و اثبات کند که نیروی ایرانی برای آن شغل وجود ندارد. تنها در آن صورت اجازهٔ جذب نیروی خارجی صادر میشود.
پس از درخواست و تأیید کارفرما، خارجی باید از طریق سیستم رسمی مربوطه (سامانه «Foreign Nationals Employment» یا «کفالت») برای دریافت «ویزای کار» اقدام کند.
مجوز کار + ویزا + اقامت قانونی: لازم و همشرط
برای اینکه کار تابع خارجی (مثلاً افغان) در ایران قانونی بشود، باید دو شرط اصلی وجود داشته باشد:
ویزای ورودی با حق کار (work visa / worker visa) صادر شده باشد.
پروانه یا مجوز کار (work permit / employment card / کارگری با مجوز) بر اساس قانون کار ایران صادر شده باشد.
اگر اینها نباشند، اشتغال اتباع خارجی — از جمله افغانها — غیرقانونی تلقی میشود و هم کارفرما و هم کارگر ممکن است تحت پیگرد قانونی قرار بگیرند.
مدت اعتبار + شرایط تمدید
طبق برنامهٔ جدید (۲۰۲۵)، برای افغانها معمولاً ویزای کار ۹ ماهه صادر میشود.
بعد از پایان ۹ ماه، اگر کارفرما بخواهد و شرایط ادامه برقرار باشد، امکان تمدید وجود دارد.
با این حال، اولویت اصلی استخدام با نیروی کار ایرانی است؛ یعنی اگر نیروی ایرانی برای همان شغل وجود داشته باشد، استخدام نیروی خارجی مجاز نیست.
محدودیتها، مقررات و خطرات اشتغال غیرقانونی
افغانهایی که بدون ویزا یا پروانه کار مشغول به کار شوند، وضعیتشان غیرقانونی است.
کارفرمایانی که اتباع خارجی را بدون مجوز به کار گیرند، ممکن است طبق قانون با مجازات — شامل حبس و جریمه — مواجه شوند.
همچنین طبق مقررات جدید، در بعضی استانها — یا برای بعضی شغلها — کار اتباع خارجی محدود به مشاغل «سخت یا کارگری» است و اشتغال در کسبوکارهایی مثل فروشگاهها، تولید مواد غذایی یا گلخانه ممکن است ممنوع باشد.
برای چه کسانی ممکن است شرایط ویژه وجود داشته باشد (استثناها و موارد قابل تمدید)
اتباعی که بیش از ۱۰ سال متوالی در ایران اقامت قانونی داشتهاند، ممکن است با تسهیلات برای تمدید پروانه کار مواجه شوند.
اگر فرد خارجی (مثلاً افغان) با یک ایرانی ازدواج کرده باشد، شرایط تمدید یا صدور پروانه کار ممکن است تسهیل شود.
همچنین برای برخی پناهندگان یا کسانی با کارت ویژه اقامت (مثلاً آمایش یا کارت پناهندگی) — در صورت مجاز بودن کار — امکان درخواست مجوز کار وجود دارد.
جهت اطلاع از آخرین اخبار صنعت ساختمان با سازه مدیا همراه باشید.
